آبیدرنتمرگ مشکوک در سیبری و ابهام درباره نشت طاعون؛ آیا همه‌گیری تازه‌ای در راه است؟
نهاد ناظر روسیه از ذات‌الریه‌ای با منشأ نامعلوم در یک کارمند آزمایشگاه ایرکوتسک خبر داده و وضعیت اضطراری را رد کرده، اما اظهارات متناقض مقام‌های محلی به شایعات دامن زده است.
طی چند روز گذشته خبری در فضای مجازی دهان‌به‌دهان می‌چرخد: یک کارمند جوان آزمایشگاه در سیبری گویا بر اثر بیماری‌ای شبیه طاعون فوت کرده و مسکو برای جلوگیری از گسترش بیماری، صدها نفر را قرنطینه کرده است. هنوز اطلاعات قطعی بسیار کم است و روایت‌ها با هم نمی‌خوانند. حتی درباره نام و سن این فرد، اینکه واقعاً فوت کرده یا نه، و علت مرگ او توافقی وجود ندارد.
خبر رسمی:نهاد ناظر بر حقوق مصرف‌کنندگان در روسیه، که کنترل بیماری‌های واگیر هم با آن است، فقط اعلام کرده یکی از کارکنان مؤسسه مبارزه با طاعون در منطقه ایرکوتسک به ذات‌الریه‌ای با منشأ نامعلوم دچار شده است. نام این فرد اعلام نشده. به گفته این نهاد، در نمونه‌های بیمار هیچ میکروبی مرتبط با کار حرفه‌ای او پیدا نشده و در اطرافیانش هم نشانه‌ای از بیماری عفونی دیده نشده است.
کمیسیونی نیز از مؤسسه ایرکوتسک بازدید کرده تا رعایت الزامات ایمنی زیستی را بسنجد و نتیجه گرفته که وضعیت اضطراری مرتبط با عوامل بیماری‌زا وجود ندارد. این بیانیه روز یکشنبه منتشر شد و وضعیت بهداشتی منطقه را «پایدار» توصیف کرد. این اتفاق دو روز پس از انتشار نخستین گزارش‌ها از ماجرایی نگران‌کننده در ایرکوتسک افتاد؛ منطقه‌ای که حدود ۴۲۰۰ کیلومتر شرق مسکو قرار دارد.
اظهارات مقام‌های روس تاکنون ضد و نقیض بوده و همین مسئله، به شایعات دامن زده است.
مؤسسه ایرکوتسک روی چند بیماری عفونی، از جمله طاعون، کار می‌کند. طاعون بیماری‌ای باکتریایی است و برخلاف تصور عمومی به قرون وسطی محدود نیست. هر سال چند صد نفر در جهان به آن مبتلا می‌شوند که بیشترشان در آفریقا هستند. اگر زود تشخیص داده شود، با آنتی‌بیوتیک به‌سادگی درمان می‌شود.
اظهارات ضد و نقیض مقام‌ها:نخستین نشانه‌ها روز جمعه پیدا شد. فرماندار ایرکوتسک، ایگور کوبزف، گفت با پزشک ارشد بهداشت کشور جلسه‌ای فوق‌العاده درباره «مورد مشکوک یک عفونت بسیار خطرناک» در یکی از ساکنان برگزار کرده و همه افراد در تماس با او زیر نظر پزشکی هستند.
همان روز ماکسیم مودین، شهردار شلخوف (شهر مجاور ایرکوتسک)، تأیید کرد که بخش بستری بیمارستان شهر برای قرنطینه بسته شده و آزمایشگاه بیمارستان هم از کار افتاده است. او از مردم خواست شایعه پخش نکنند.
آلکسی تسیدنوف، فرماندار بوریاتیای همسایه، نخستین مقام رسمی بود که از طاعون نام برد. او نوشت زنی که در ایرکوتسک بر اثر طاعون فوت کرده، به بوریاتیا سفر نکرده است. بعدها این متن در یک پیام‌رسان وابسته به دولت اصلاح شد و عبارت «احتمالاً بر اثر طاعون» جای آن آمد.
بیماری طاعون در صورت تشخیص زودهنگام به‌راحتی با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود.
روز بعد، مسئولان بایکالسک، شهری حدود ۸۰ کیلومتر از ایرکوتسک دورتر، در بیانیه‌ای مردم را از سفر به شلخوف برحذر داشتند و به «اطلاعات غیررسمی» درباره یک مورد طاعون اشاره کردند. این بیانیه بعداً از تلگرام پاک شد. دست‌کم سه پست شبکه فدرال رن‌تی‌وی هم حذف شد، از جمله پستی که نام کارمند فوت‌شده را آورده بود و می‌گفت او روی طاعون تحقیق می‌کرد. مودین روز دوشنبه گفت نهاد ناظر وضعیت را «کاملاً تحت کنترل» دارد و اقدامات مقابله با همه‌گیری در جریان است.
شایعه‌ها و گمانه‌ها:رسانه‌های محلی تصویر نگران‌کننده‌تری داده‌اند. رسانه منطقه‌ای «مردم بایکال» نوشته غیر از بیمارستان شلخوف، چند درمانگاه دیگر و یک زایشگاه در ایرکوتسک هم بسته شده‌اند. این رسانه نام تکنیسین فوت‌شده را داریا شیپیلوا، ۲۸ ساله، اعلام کرد.
پاول استپانوف، روزنامه‌نگار محلی، در کانال تلگرامی‌اش نوشت یک دستیار جوان آزمایشگاه ویال نمونه را شکسته و جان باخته است. این ادعا مستقلاً تأیید نشده، اما به‌سرعت در شبکه‌های اجتماعی پخش شد. او روز دوشنبه از گزارش خود دفاع کرد و پرسید چرا برخی نهادهای دولتی و رسانه‌های نزدیک به کرملین بیانیه‌ها و گزارش‌های مربوط به ایرکوتسک را پاک کرده‌اند. به گفته او، مقام‌ها باید بررسی کنند که کل ماجرا خرابکاری دشمنان روسیه نیست؛ دشمنانی که با شیوه‌هایی روزبه‌روز پیچیده‌تر عمل می‌کنند.
جای نگرانی هست؟آمریکا و اتحادیه اروپا اعلام کرده‌اند از گزارش‌های ایرکوتسک خبر دارند و آن را دنبال می‌کنند. احتمال نشت یک عامل بیماری‌زا از آزمایشگاه باعث شده بعضی ماجرا را با کووید-۱۹ مقایسه کنند، اما کارشناسان می‌گویند حتی اگر ابتلا به طاعون تأیید شود، خطرش محدود است؛ چون مبتلا شدن انسان‌ها به طاعون هر سال پیش می‌آید و درمانش نسبتاً ساده است.پروفسور ایان جونز، ویروس‌شناس دانشگاه ریدینگ انگلستان، به نیویورک‌تایمز گفته این ماجرا بیشتر شبیه یک حادثه نادر آزمایشگاهی است و بعید است پیامد قابل‌توجهی فراتر از همان داشته باشد.